kontakt
Kontakt »
kontakt
Listy »
kontakt
Tapety »
Historia cukruObszary wyst. cukruRodzaje cukru
Strona g³ówna »Swiat Historia cukru
Historia cukru

Historia cukru buraczanego
Historia cukru trzcinowego

Cukier buraczany jest obok cukru trzcinowego jedn± z dwu najpopularniejszych odmian cukrów jadalnych spo¿ywanych na ¶wiecie. Cukier buraczany, jako gotowy produkt, jest nazywany cukrem spo¿ywczym. Pierwotnie cukier nie by³, jak dzi¶, dodatkiem do napojów czy potraw dostêpnym dla ka¿dego, ale – jako wyj±tkowy przysmak trafia³ na stó³ bogaczy w postaci tzw. g³ów cukrowych. G³owy cukrowe wnoszono na stó³ jako osobne, wykwintne danie o charakterze egzotycznym. Nie posypywano nim niczego, nie mia³ on bowiem znanej nam postaci sypkiej. By³ przysmakiem do ... polizania – i nie ka¿dy z domowników móg³ dost±piæ tego zaszczytu !

Pierwsze dane dotycz±ce obecno¶ci cukru w burakach pochodz± z 1575 roku, kiedy to Francuz Olivier de Serres odkry³ i poda³ w swojej pracy ” Théâtre d'Agriculture, informacjê, ¿e buraki posiadaj± pewna ilo¶æ cukru. Niestety jego praca nie wzbudzi³a szerszego zainteresowania. Kolejnym, który próbowa³ siê zmierzyæ z tematem by³ pruski chemik Andreas Marggraf z Akademii Berliñskiej, któremu w 1747 roku uda³o siê wyodrêbniæ cukier znajduj±cy siê w korzeniach wybranych ro¶lin okopowych. Wed³ug jego badañ burak okaza³ siê najbogatszy w ten sk³adnik. Po raz kolejny jednak badania Marggrafa nie wzbudzi³y niczyjego zainteresowania.

Minê³o jednak 40 lat i do sprawy powróci³ uczeñ Margrafa – niejaki Franz Karl Achard, Francuz mieszkaj±cy w Prusach, w 1786 opracowa³ schemat produkcji cukru na skalê przemys³ow±. Tym razem wzbudzi³ zainteresowanie swoj± prac± - króla Fryderyka Wilhelma III, który zapewni³ grant finansowy. W 1801 roku dziêki po¿yczce - Achard naby³ maj±tek Konary (znany wtedy pod nazw± Kunern), na ¦l±sku, w którym zorganizowa³ pierwsz± na ¶wiecie cukrowniê. Pierwsza kampania buraczana ruszy³a rok pó¼niej.

O fantastycznym wynalazku Acharda dowiedzieli siê Anglicy i próbowali zaofiarowaæ wynalazcy wielk± fortunê, nie tylko po to aby odsprzeda³ im patent ale równie¿ dlatego by osiedli³ siê na sta³e na wyspach brytyjskich. Achard jednak pozosta³ obojêtny na wszelkie propozycje. Tego samego roku Jessipow i Blankennagel zbudowali pierwsz± w Rosji cukrowniê w Aljabiewie w Guberni Tulskiej.

Jednak szybki rozkwit przemys³u cukrowego zawdziêczamy Napoleonowi Bonaparte. W roku 1806 podj±³ on decyzjê o blokadzie kontynentalnej, maj±cej na celu wykluczenie Brytyjczyków z europejskiego rynku. W 1811 wyda³ stosowny dekret o uprawie buraków na terenie obejmuj±cym 32000 hektarów. Dziêki w³asnej produkcji cukru Francja mia³a siê uniezale¿niæ od kolonii. Aby wzmóc produkcjê Napoleon zwolni³ cukrowników od p³acenia podatków przez 4 lata. W 1812 Napoleon wyda³ drugi dekret, z rozporz±dzeniem o utworzeniu zak³adów naukowych zajmuj±cych siê procesem produkcji buraków. W 1813 w miejscowo¶ci Passy powsta³a pierwsza francuska cukrownia.

Po upadku Napoleona, do Europy znowu zacz±³ nap³ywaæ cukier trzcinowy z zamorskich koloni. Wiêkszo¶æ cukrowni buraczanych nie wytrzyma³a presji i prawie wszystkie zamkniêto. Wydawa³o siê, ¿e cukier buraczany znikn±³ z rynku i przeszed³ do historii. Jednak metoda wynaleziona przez Achard’a cieszy³a siê dalej zainteresowaniem. Kraje takie jak: Austria, Czechy, Polska, Wêgry i W³ochy, rozpoczê³y w³asne produkcje. W 1826 zosta³a uruchomiona pierwsza w Królestwie Polskim cukrownia w Czêstocicach. Jej za³o¿ycielem by³ Henryk £ubieñski, którego uznano za jednego z polskich pionierów w przemy¶le cukrowym. Kolejnym etapem by³o przeniesienie metody produkcji cukru buraczanego do kolonii. I tak w 1838 roku powsta³a pierwsza cukrownia buraczana w Ameryce Pó³nocnej.

W miêdzyczasie zaczêto krzy¿owaæ ro¶liny tak aby uzyskaæ lepsze wyniki. Od oko³o 1850 produkcja cukru w Europie centralnej na tyle siê poprawi³a, ¿e zaczê³a zagra¿aæ produkcji cukru z trzciny. Wstrz±snê³o to ekonomi± kolonii, szczególnie ucierpia³y Antyle i Brazylia. Okaza³o siê, ¿e w Europie mo¿na produkowaæ cukier taniej. Od koñca XIX kraje o klimacie umiarkowanym mog³y sobie same zapewniæ cukier, niezbêdny do w³asnej konsumpcji. W latach 1800-1900 cukier przesta³ byæ rarytasem, sta³ siê artyku³em codziennego u¿ytku we wszystkich klasach spo³ecznych. W 1880 produkcja cukru buraczanego przekroczy³a po raz pierwszy ¶wiatow± produkcjê cukru trzcinowego. W roku 1900 produkcja roczna cukru osi±gnê³a 11 milionów ton z czego cukier buraczany stanowi³ 50%. Dzi¶ jest jednym z najszerzej konsumowanych produktów spo¿ywczych i jednym z najtañszych. Na pocz±tku wieku XX liczba ta wzros³a do 8 milionów ton. W po³owie lat 70-tych roczna produkcja tego s³odkiego przysmaku wynios³a ju¿ 80 milionów ton. Dzi¶ na pó³ki naszych sklepów trafia ju¿ ponad 100 milionów ton cukru w roku. Dzi¶ cukier trafia nie tylko pod przys³owiowe strzechy, ale i na stacjê kosmiczn± Co ciekawe, w kosmosie ¿aden ze znanych nam dodatków do potraw i napojów nie mo¿e wystêpowaæ w postaci sypkiej. Uwolnienie siê kryszta³ków cukru w warunkach niewa¿ko¶ci, przy braku grawitacji, mog³oby spowodowaæ zagro¿enie zarówno dla urz±dzeñ na stacji kosmicznej, jak i dla samych astronautów. Dlatego cukier jest tam wykorzystywany w formie p³ynnej.
Wyszukaj »